Van een onzichtbare keuze naar een zichtbaar teken

Het Eco Schildje begon niet direct als een product voor aan de gevel. Het ontstond vanuit Natuur in je Muur, een editie van De Kunstopdracht van Kunstloc Brabant. Binnen dit traject worden creatieve makers gekoppeld aan maatschappelijke vraagstukken. Deze editie werd uitgevoerd in opdracht van de Provincie Noord-Brabant, met Building Balance als inhoudelijk opdrachtgever. Building Balance werkt aan de overgang naar een bouweconomie waarin natuurlijke materialen van eigen locale bodem de basis worden van elk bouwproject: van land tot pand.

Deze ontwerpvraag draaide om biobased isoleren. Materialen zoals vlas, hennep, stro en houtvezel zijn hernieuwbaar, slaan CO? op en dragen bij aan een gezonder en comfortabeler huis. Toch zijn ze bij veel particuliere woningeigenaren nog relatief onbekend. Bovendien zit er een merkwaardig probleem in de aard van isolatie: zodra het is aangebracht, verdwijnt het achter een muur, vloer of dak. Je kunt aan de buitenkant van een woning niet zien welke bewuste keuzes er vanbinnen zijn gemaakt.

Kunstloc Brabant en Building Balance vroegen makers daarom om het verhaal van biobased isolatie beleefbaar te maken. Het ontwerp moest lokale energiecoaches ondersteunen in hun gesprekken met huiseigenaren. Niet alleen met technische informatie, maar met iets tastbaars dat nieuwsgierigheid opwekt, het gesprek opent en mensen het gevoel geeft dat zij onderdeel kunnen worden van een grotere beweging.

Tijdens de workshopweek bij Kunstloc Brabant onderzochten we de volledige keten achter deze materialen. Met behulp van interessante workshops van de energiecoach, ketenontwikkelaars en kunstenaars kwamen de eerste concepten los. Daar ontstond ook de samenwerking tussen productontwerper Pim Smit en kunstenaar Daan van Bommel. Vanuit onze verschillende achtergronden stelden we onszelf een uitdagende vraag: Hoe zorg je ervoor dat een duurzame keuze niet alleen verstandig voelt, maar ook iets wordt waar je trots op kunt zijn?

We keken naar herkenbare symbolen die een onzichtbare kwaliteit zichtbaar maken. Een Michelinster laat bijvoorbeeld zien dat er in het restaurant bewust wordt gekozen voor consistentie en kwaliteit. Een monumentenschildje vertelt dat een gebouw een waardevolle geschiedenis heeft. En een traditioneel geveltegeltje kan in één klein beeld iets zeggen over de bewoners van een huis. Vanuit die gedachte ontstond het idee voor een eigentijds gevelornament: een klein teken naast de voordeur dat laat zien dat er binnen bewust is gekozen voor natuurlijke bouwmaterialen.

Het ontwerp bestond aanvankelijk uit twee onderdelen. Daan ontwikkelde vier houten informatieobjecten waarmee een energiecoach op een toegankelijke manier het gesprek kan voeren over haalbaarheid, logica, het nut en de lokale herkomst van biobased materialen. Pim ontwierp het blijvende vervolg op dat gesprek: het Eco Schildje voor aan de gevel.

In januari 2026 presenteerden we het schetsontwerp aan de jury. Het idee werd geselecteerd om verder te worden uitgewerkt tot een definitief ontwerp en een werkend prototype. Wat begon als antwoord op een ontwerpvraag over biobased isoleren, groeide daarmee uit tot een breder symbool voor bewuste keuzes in en om het huis.

Want verduurzaming wordt vaak uitgedrukt in cijfers, labels en technische prestaties. Die informatie is belangrijk, maar vertelt niet het hele verhaal. Achter iedere verbetering zit ook een bewoner die er bewust voor kiest om het anders te doen. Het Eco Schildje maakt die keuze zichtbaar. Niet als keurmerk dat vertelt hoe perfect een woning is, maar als uitnodiging om te laten zien dat er stappen zijn gezet.

Een klein schildje kan natuurlijk niet zelfstandig de manier waarop we bouwen veranderen. Maar het kan wel trots oproepen, een gesprek tussen buren beginnen en anderen nieuwsgierig maken naar wat er mogelijk is. Zo wordt een keuze die normaal achter de muur verdwijnt, onderdeel van het straatbeeld.